Nieuwe bouwsteen: ESG-verslaggeving helpt corporaties bewuster kiezen

Nieuwe bouwsteen: ESG-verslaggeving helpt corporaties bewuster kiezen

Steeds meer woningcorporaties maken hun maatschappelijke impact zichtbaar met ESG-verslaggeving. Maar hoe pak je dat aan? En hoe zorg je dat ESG niet alleen een rapportage oplevert, maar ook bijdraagt aan betere beleids- en investeringskeuzes? In de nieuwe bouwsteen ESG-verslaggeving delen Woonzorg Nederland, De Woonplaats en Domijn hun ervaringen en praktische tips.

ESG is meer dan duurzaamheid

ESG staat voor Environment, Social & Governance: milieu, mens en samenleving, en goed bestuur. Voor woningcorporaties gaat het daarbij niet alleen om energieprestaties, CO₂-uitstoot en circulariteit, maar ook om betaalbaarheid, leefbaarheid, woongeluk en huurdersparticipatie.

Corporaties leveren dagelijks maatschappelijke waarde. ESG-verslaggeving helpt om die waarde zichtbaar en meetbaar te maken en de resultaten te gebruiken voor beleidskeuzes.

Hoewel ESG-verslaggeving voor de meeste woningcorporaties niet verplicht is, biedt het volgens Marcel de Ruiter van Aedes volop kansen. Corporaties kunnen hun maatschappelijke bijdrage inzichtelijk maken en tegelijkertijd ervaring opdoen met ESG als sturingsinstrument.

Drie corporaties delen hun ervaringen

In de nieuwe bouwsteen vertellen drie woningcorporaties hoe zij ESG in de praktijk toepassen.

Woonzorg Nederland gebruikt ESG steeds meer als onderdeel van de strategische sturing. Marjan van Bergen laat zien hoe een analyse van maatschappelijke impact helpt om bewuste keuzes te maken. Bijvoorbeeld bij het tegengaan van hittestress onder oudere bewoners en het vergroten van woongeluk.

De Woonplaats maakt sinds 2021 haar maatschappelijke bijdrage zichtbaar. Pauline Adriaansens vertelt hoe de corporatie ESG heeft geïntegreerd in haar aanpak voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Haar advies: houd het simpel en benut de gegevens die al beschikbaar zijn.

Domijn gebruikt ESG om scherper te bepalen op welke maatschappelijke thema’s de corporatie het verschil wil maken. Luc Punte benadrukt dat ESG geen doel op zich is, maar een middel om de impact van de organisatie te vergroten.

Praktische instrumenten en concrete tips

De bouwsteen laat ook zien welke hulpmiddelen beschikbaar zijn. Zo biedt Aedes een ESG-dashboard met cijfers en grafieken die corporaties kunnen gebruiken voor hun eigen verslaggeving.

Daarnaast komt het CO₂-KPI dashboard aan bod, waarmee woningcorporaties de materiaalgebonden CO₂-uitstoot van vastgoedactiviteiten inzichtelijk kunnen maken. Ook wordt aandacht besteed aan het onderzoek De Toekomstbestendige Corporatie van Hogeschool Utrecht.

De bouwsteen is ontwikkeld binnen de reeks Corporaties en circulariteit en bevat praktijkervaringen, voorbeelden en verwijzingen naar handige instrumenten en publicaties

Lees de Bouwsteen ESG-verslaggeving

De bouwsteen is tot stand gekomen met bijdragen van Woonzorg Nederland, De Woonplaats, Domijn, Aedes, Stratego Advies en Hogeschool Utrecht, binnen de samenwerking rond Betaalbaar Circulair.

Kleine installaties

Hoe realiseren we comfortabele, gezonde en energiezuinige woningen met minder installaties? En wat betekent dat voor bewoners, woningcorporaties en de kosten van beheer en onderhoud?

Tijdens deze Online Academie van Groene Huisvesters laten we zien hoe installatiearm bouwen in de praktijk werkt. Een comfortabel en gezond binnenklimaat, eenvoudig gebruik voor bewoners en lage exploitatiekosten voor corporaties staan centraal.

Minder installaties, meer wooncomfort

Installaties in nieuwbouwwoningen worden steeds complexer. Voor bewoners zijn ze niet altijd eenvoudig te bedienen, terwijl woningcorporaties te maken krijgen met stijgende kosten voor onderhoud, beheer en vervanging.

Om aan de energieprestatie-eisen te voldoen, kiezen architecten, bouwers en ketenpartners regelmatig voor uitgebreide en kostbare installaties. Maar het kan ook anders. Installatiearm bouwen past binnen de huidige regelgeving, al zijn de mogelijkheden nog niet bij iedereen bekend.

Steeds meer woningcorporaties onderzoeken hoe zij met slimme bouwkundige keuzes, goede isolatie en passieve bouwprincipes het aantal installaties kunnen beperken. Zo ontstaan woningen die weinig energie nodig hebben, comfortabel zijn in zomer en winter en eenvoudig blijven in gebruik.

Leren van de praktijk: Nieuw Ravenstein in Amsterdam

Hoe werkt installatiearm bouwen in een concreet nieuwbouwproject? Tijdens deze bijeenkomst delen twee sprekers hun ervaringen:

Heiko Haasjes (Woonzorg Nederland) vertelt over het Passiefhuisconcept dat wordt toegepast bij Nieuw Ravenstein in Amsterdam, een wooncomplex met 64 zorggeschikte seniorenappartementen.

Het gebouw krijgt een hoofddraagconstructie van CLT-hout (Cross-Laminated Timber). Dankzij het Passiefhuisconcept is er weinig energie nodig voor verwarming in de winter en koeling in de zomer. Dat draagt bij aan een aangenaam binnenklimaat voor oudere bewoners.

Heiko laat zien welke keuzes zijn gemaakt om het wooncomfort te vergroten en tegelijkertijd de installaties eenvoudig te houden. Het uitgangspunt is een installatieconcept dat gemakkelijk te gebruiken is, geen gebruikersonderhoud vraagt en lage exploitatiekosten heeft voor de corporatie.

Chris Niemeyer (Nilan) gaat in op de toegepaste installaties. Hij licht toe hoe de techniek aansluit op het Passiefhuisconcept en hoe een eenvoudig installatieontwerp kan bijdragen aan energiezuinigheid, comfort en beheersbaarheid.

Inspiratie voor jouw corporatie

Groene Huisvesters verbindt een netwerk van corporatieprofessionals die werken aan verduurzaming, toekomstbestendig bouwen en een gezonde woonomgeving.

Tijdens onze Online Academie delen we inspirerende voorbeelden uit de corporatiepraktijk. We laten zien welke keuzes corporaties en hun ketenpartners maken, welke ervaringen zij opdoen en wat andere organisaties daarvan kunnen leren.

Neem jouw architect, bouwer, installateur of andere ketenpartner mee naar deze sessie. Ontdek hoe je samen comfortabele en energiezuinige woningen kunt realiseren met minder techniek en lagere onderhoudskosten.

Leer van de praktijk en doe inspiratie op voor jouw volgende nieuwbouwproject!

Klimaatbestendig wonen voor iedereen

In de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) staat hoe Nederland zich aanpast aan het veranderende klimaat. Een van de ontwikkelpaden gaat over Klimaatbestendig wonen voor iedereen. De routekaart die hiervoor ontwikkeld wordt, is van belang voor bewoners, corporaties en vastgoedeigenaren. We gaan in op deze opgave en nemen je mee in de ervaringen die partijen opdoen in de samenwerking om te komen tot Klimaatbestendig wonen voor iedereen. 

De provincie Zuid-Holland zet vol in op klimaatbestendig wonen voor iedereen en de samenwerking met corporaties en gemeenten. In het afgelopen jaar zijn er 2 pilots, waarvan één rondom hitte en één rondom wateroverlast uitgevoerd. Stef Molenaar,woningcorporatie Trivire, en Mitchell Nuijen, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zijn betrokken bij een van deze pilots, en delen hun ervaring. Yoeri Nelis, Groene Huisvesters, gaat in op het proces en de Routekaart Wijk in bloei. 

Neem jouw gemeente mee naar deze sessie en leer van de praktijk!

 

Expeditie 2100


Expeditie 2100: samenwerken aan de klimaatbestendige wijk van de toekomst

Hoe zorg je ervoor dat samenwerking tussen gemeenten en woningcorporaties niet bij goede intenties blijft? Tijdens een werksessie van Expeditie 2100 van Zuid-Nederland op 24 september gingen deelnemers hiermee aan de slag. Met een praktijkvoorbeeld uit Helmond én het bordspel Expeditie 2100 onderzochten zij wat nodig is om samen te werken aan klimaatbestendige buurten en wijken.

Klimaatverandering raakt verschillende partijen. Een woningcorporatie gaat over woningen, renovaties, eigen terrein en heeft direct contact met bewoners. De gemeente werkt aan de openbare ruimte, groen, water en ruimtelijke planning. En bewoners weten als geen ander hoe hun woning, tuin, straat en buurt in het dagelijks leven functioneren.

Juist op het snijvlak van die verschillende werelden liggen kansen. Maar hoe vind je elkaar? En hoe zorg je ervoor dat plannen en ambities ook daadwerkelijk samenkomen in de praktijk?

Leren van de praktijk in Helmond

Tijdens de werksessie deelden de gemeente Helmond en Woonpartners hun ervaringen met samenwerking rond klimaatadaptatie met hitte als aanjager.

In Helmond is onderzocht hoe klimaat- en hittebestendig de stad is. Daarbij kwamen ook de terreinen van woningcorporaties in beeld. De vijf woningcorporaties beschikken gezamenlijk over een aanzienlijke hoeveelheid grond en tuinen. Een groot deel daarvan is verhard. Dat betekent tegelijkertijd dat er veel potentie is voor vergroening.

Maar gemeente en corporaties kunnen die opgave niet los van elkaar aanpakken. Een renovatie van woningen kan bijvoorbeeld samenvallen met werkzaamheden in de openbare ruimte of met mogelijkheden om tuinen en de directe woonomgeving te vergroenen. Door plannen vroeg naast elkaar te leggen, ontstaan koppelkansen.

Een mooi praktijkvoorbeeld is de jaarlijkse Groene Wijk Week. Samen met onder andere woningcorporaties, scholen, buurtverenigingen en bewoners wordt een buurt aangepakt en vergroend. Tijdens een eerdere week werden in korte tijd veertig tuinen vergroend en 150 goodiebags uitgedeeld. De reacties van bewoners laten zien dat niet alleen de fysieke omgeving verandert: de gezamenlijke aanpak zorgt ook voor enthousiasme, betrokkenheid en initiatief.

De kracht zit bovendien in de herhaling. Ieder jaar staat een nieuwe buurt centraal en wordt met een andere corporatie samengewerkt.

Zelf ervaren waar samenwerking schuurt

Na het praktijkvoorbeeld was het tijd om zelf aan de slag te gaan met Expeditie 2100.

In het bordspel reizen deelnemers gezamenlijk van 2026 naar 2100. Onderweg krijgen ze scenariokaarten en reageren ze vanuit verschillende rollen op vraagstukken rond onder andere hitte, bewoners, geld en planning.

Het innemen van een andere rol maakt zichtbaar dat een ogenschijnlijk logische oplossing vanuit een ander perspectief helemaal niet zo eenvoudig hoeft te zijn. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als de ene partij snel wil handelen, terwijl de planning van een andere partij al vastligt? Wie betaalt een maatregel? Wie is verantwoordelijk? En hoe zorgen we ervoor dat bewoners niet pas aan het einde, maar gedurende het proces betrokken zijn?

Daarmee brengt Expeditie 2100 het gesprek over samenwerking heel concreet op gang.

Tijdens het spel stonden steeds drie vragen centraal:

Waar hebben we elkaar nodig?
Waar liggen de koppelkansen en welke opgaven kunnen we alleen gezamenlijk oplossen?

Waar schuurt het?
Welke verschillen in belangen, verantwoordelijkheden, planning of mogelijkheden komen we tegen?

Wat gaan we samen doen?
Hoe vertalen we het gesprek naar een concrete expeditieafspraak?

Klimaatadaptatie is vooral een samenwerkingsopgave

De werksessie liet zien dat een klimaatbestendige wijk niet door één partij kan worden gemaakt. De gemeente kan de openbare ruimte aanpakken, een corporatie kan woningen en eigen terreinen verduurzamen en bewoners kunnen bijdragen vanuit hun eigen woning, tuin en buurt. Juist waar die werelden bij elkaar komen, ontstaat ruimte voor meer impact.

Expeditie 2100 helpt om dat gesprek op een andere manier te voeren. Niet alleen praten over rollen en verantwoordelijkheden, maar ervaren wat er gebeurt wanneer belangen verschillen, plannen botsen of zich onverwachte kansen voordoen.

Want richting 2100 weten we niet precies welke uitdagingen we onderweg allemaal tegenkomen. Eén ding werd tijdens deze werksessie wel duidelijk: we hebben elkaar nodig om ermee aan de slag te gaan.

AI en Energiedata voor lagere lasten


Terugblik Groene Huisvesters: AI en energiedata voor lagere energielasten

Hoe kunnen woningcorporaties energiedata inzetten om de woonlasten van huurders te verlagen en energiearmoede gerichter aan te pakken? Tijdens de online bijeenkomst van Groene Huisvesters op 28 oktober 2026 deelden WonenBreburg, Woonwaard, Parteon en TNO hun aanpak en ervaringen. Centraal stond het gebruik van werkelijk energieverbruik om huurders beter te ondersteunen en de resultaten van verduurzaming inzichtelijk te maken.

Van verduurzaming naar lagere energielasten

Woningcorporaties investeren volop in het verduurzamen van hun woningen. Maar wat betekenen die investeringen voor de energierekening van huurders? En hoe maak je zichtbaar of maatregelen daadwerkelijk leiden tot lagere energielasten?

Tijdens de bijeenkomst, georganiseerd door Groene Huisvesters, Aedes en RVO, kwamen verschillende praktijkvoorbeelden aan bod. Ze laten zien hoe monitoring, energiedata en gerichte ondersteuning corporaties helpen om beter te sturen op betaalbaar wonen.

WonenBreburg: laagste energielasten voor huurders

Perry van Happen en Koen Seghers (WonenBreburg) gingen in op het winnen van de Republiq Duurzaamheidsprijs 2025. WonenBreburg ontving deze prijs vanwege de lage energielasten van haar huurders.

Zij lichtten toe wat deze erkenning betekent en waarom het belangrijk is om bij verduurzaming niet alleen te kijken naar energielabels en technische prestaties, maar vooral naar de betaalbaarheid voor huurders. Het praktijkvoorbeeld onderstreept het belang van sturen op de daadwerkelijke energielasten.

Woonwaard: inzicht in werkelijk energieverbruik

Hans Hoogervorst en Margriet de Pender (Woonwaard) deelden hun ervaringen met het monitoren van werkelijk energieverbruik. Door gebruik te maken van energiedata en de CO₂-monitor krijgt Woonwaard meer inzicht in de ontwikkeling van het energieverbruik.

Deze inzichten helpen om de effecten van verduurzaming beter te volgen en huurders gerichter te ondersteunen met energieadvies. Zo wordt energiedata niet alleen een instrument om prestaties te meten, maar ook om de betaalbaarheid van wonen te verbeteren.

Parteon en TNO: energiearmoede gerichter aanpakken

Mara van Sluis (Parteon) en Sacha den Nijs (TNO) gingen in op de toepassing van de TNO Energiearmoedescan.

De Energiearmoedescan helpt corporaties om inzicht te krijgen in waar energiearmoede speelt en welke huishoudens mogelijk extra ondersteuning nodig hebben. Parteon en TNO lieten zien hoe deze inzichten kunnen worden benut om maatregelen en ondersteuning gerichter in te zetten.

Daarmee biedt de scan aanknopingspunten om energiearmoede niet alleen te signaleren, maar ook effectiever aan te pakken.

Bouwsteen Energiemonitor voor lagere lasten

Groene Huisvesters deelde tijdens de bijeenkomst de bouwsteen Energiemonitor voor lagere lasten. Deze bouwsteen biedt woningcorporaties handvatten om energieverbruik en energielasten structureel te volgen en de inzichten te benutten voor beleid en uitvoering.

De praktijkvoorbeelden laten zien dat de combinatie van verduurzaming, monitoring en gerichte ondersteuning kansen biedt om de energielasten van huurders te verlagen.

Op weg naar Paris Proof

Het CO₂-afbouwpad draagt bij aan de klimaatdoelen van Parijs: 55% minder uitstoot in 2030 en een volledig klimaatneutrale sector in 2050. De aanpak stimuleert daarnaast minder gebruik van primaire grondstoffen en meer ruimte voor innovatie in de bouwketen. Naast De Alliantie, Eigen Haard, Rochdale, Woonstad Rotterdam en Ymere werken acht vastgoedbeleggers mee. Met dit gezamenlijke initiatief zetten institutionele beleggers en woningcorporaties een nieuwe standaard voor een klimaatneutrale, circulaire en toekomstbestendige gebouwde omgeving.

Ilse van Andel, Eigen Haard, gaat in op de CO₂-KPI om te komen tot minder CO₂-impact in nieuwbouw. Waarom zet Eigen Haard hierop in en wat betekent dit voor het inkoop- en ontwikkelbeleid? Zij deelt de praktijkervaringen en de wijze van monitoring.

Norbert Schotte, Building Balance, gaat in op de actuele ontwikkelingen rond het CO₂-budget 2026 en WLC-GWP. Daarnaast bespreekt hij de handelingsperspectieven uit de handreiking van het collectief, waarmee de beoogde lagere CO₂-uitstootwaarden uit het reductiepad haalbaar kunnen worden gemaakt. Aan de hand van de PvE-botsproef laat hij bovendien een concrete interventie uit de praktijk zien.

Daylam Dag, Aedes, reflecteert op de betekenis hiervan voor de sector en gaat in op de volgende stappen.

Neem je ketenpartners mee en leer van de praktijk!

Slotevent SHR 15 september 2026

 

Drie jaar Social Holistic Retrofit: het project stopt, de werken gaan door

Hoe renoveer je sociale woningen op een manier die goed is voor bewoners, klimaat en milieu én haalbaar blijft voor de sociale huisvester? Drie jaar lang zocht het Interreg-project Social Holistic Retrofit naar antwoorden op die vraag. Tijdens het slotevent in Eindhoven werden de belangrijkste lessen gedeeld en de nieuwe SHR-brochure gepresenteerd.

Op 15 september kwamen zo’n 25 deelnemers bij Fontys in Eindhoven samen voor de afsluiting van Social Holistic Retrofit (SHR). Vlaamse en Nederlandse partners werkten binnen dit Interreg-project drie jaar samen aan de vraag hoe sociale woningen toekomstbestendig kunnen worden gerenoveerd.

Daarbij werd al snel duidelijk dat renovatie veel meer is dan een technische opgave. Keuzes voor isolatie, installaties en energie hebben gevolgen voor bewoners, woonlasten, milieu-impact en de financiële haalbaarheid voor woningcorporaties en woonmaatschappijen. Bovendien moet een oplossing die op papier goed werkt uiteindelijk ook uitvoerbaar blijken in de praktijk.

Van meten tot bewonersgedrag

Tijdens het slotevent kwamen die verschillende perspectieven samen. De sprekers namen de deelnemers mee in het afwegingskader voor renovatieconcepten, de positie van bewoners, Moral Design en nudging, de milieu-impact van renovatiemaatregelen, de businesscase en de resultaten van metingen in woningen.

Een belangrijke rode draad: de beste renovatie is niet automatisch de technisch meest ambitieuze renovatie. Goede keuzes ontstaan door sociale, ecologische, technische en financiële gevolgen vanaf het begin naast elkaar te leggen.

Ook meten speelt daarin een belangrijke rol. Woningen die op papier tot hetzelfde type behoren, kunnen in de praktijk verschillend presteren. Metingen helpen om die werkelijkheid beter te begrijpen voordat renovatiekeuzes worden gemaakt.

De praktijk liep anders

SHR was oorspronkelijk opgezet om renovatieoplossingen niet alleen te ontwikkelen, maar ook uit te voeren, te monitoren en te optimaliseren. De praktijk liep anders.

In Nederland maakte netcongestie de geplande aardgasvrije uitvoering in Roosendaal onmogelijk. In Munsterbilzen vroegen onder andere voorbereiding, vergunningen, infrastructuur, financiering en besluitvorming meer tijd dan voorzien. Bij het einde van SHR waren de renovatiewerken daarom nog niet gestart. De volledige cyclus van ontwerp, uitvoering en nameting kon binnen de projectperiode niet worden afgerond.

Juist die ervaringen leverden belangrijke lessen op. Een renovatieconcept moet niet alleen technisch kloppen, maar ook bestand zijn tegen de werkelijkheid van netcapaciteit, vergunningen, budgetten, bewoners, organisatie en planning.

De lessen gebundeld in een brochure

De belangrijkste inzichten uit drie jaar samenwerken, onderzoeken en leren zijn gebundeld in de nieuwe Social Holistic Retrofit-brochure. Tijdens het slotevent werd de brochure symbolisch uitgereikt aan Wouter van Alwel.

De publicatie gaat onder meer in op meten in bestaande woningen, bewonersparticipatie en vertrouwen, Moral Design en gedrag, de afweging tussen renovatiescenario’s, levenscyclusanalyse, energiemanagement en financiële haalbaarheid. De centrale gedachte: een woning is één geheel — en de renovatieopgave dus ook.

Meer weten?

Bekijk en download de SHR-brochure

Bekijk de presentaties van de slotbijeenkomst

Verbinding met MAI-HOME

Tijdens het slotevent werd ook MAI-HOME voorgesteld, een complementair Interreg-project rond de verduurzaming van sociale woningen.

Beide projecten vertrekken vanuit het inzicht dat de energietransitie in de sociale huisvesting niet uitsluitend een technische uitdaging is. Ook bewoners, energiegedrag en begeleiding spelen een belangrijke rol.

Waar SHR verschillende technische, sociale, economische en klimaatgerelateerde aspecten in een holistische renovatieaanpak samenbrengt, onderzoekt MAI-HOME onder meer hoe data, technologie en bewonersbegeleiding kunnen bijdragen aan energiebewust gedrag en het terugdringen van energiearmoede.

Het slotevent bood daarmee niet alleen gelegenheid om terug te kijken, maar ook om verbinding te leggen met kennis en projecten die verder bouwen aan dezelfde maatschappelijke opgave.

Het project stopt, de werken gaan door

Na drie jaar eindigt het Interreg-project Social Holistic Retrofit. Maar daarmee eindigt de renovatieopgave natuurlijk niet. Ook de geplande werkzaamheden in Munsterbilzen gaan verder.

Groene Huisvesters blijft de ontwikkelingen met belangstelling volgen. We hopen de opgedane kennis te kunnen blijven delen en geïnteresseerden ook mee te nemen in de ervaringen en resultaten die de komende periode nog uit de praktijk voortkomen.

Dank aan alle projectpartners, bewoners, onderzoekers, adviseurs en deelnemers die de afgelopen drie jaar hun kennis, ervaringen en vragen met SHR hebben gedeeld.

 
 

Bouwsteen Circulair Sanitair

Nieuwe bouwsteen: Circulair sanitair – van afdanken naar hergebruik

Wat doe je met toiletpotten en wastafels die vrijkomen bij renovatie of onderhoud? Vaak zijn ze technisch nog prima, maar verdwijnen ze toch in de afvalstroom. De nieuwe bouwsteen Circulair sanitair laat zien hoe woningcorporaties deze producten opnieuw kunnen inzetten en wat daarvoor nodig is in de keten.

De bouwsteen volgt twee verschillende routes uit de praktijk. Eigen Haard werkt aan een marktgerichte aanpak waarbij circulair sanitair via bestaande inkoopkanalen weer beschikbaar komt. Wonion koppelt hergebruik aan circulaire sloop en zoekt via woco-to-woco-uitwisseling samenwerking met andere corporaties.

Niet de techniek, maar de keten is de uitdaging

Technisch is hergebruik goed mogelijk. Keramische toiletpotten en wastafels gaan lang mee en kunnen na keuring, grondige reiniging en waar nodig vervanging van onderdelen een volgende levensduur in.

De grootste uitdaging zit dan ook ergens anders: in duidelijke kwaliteitseisen, praktische logistiek, zicht op voorraad en voldoende vraag. De bouwsteen laat zien hoe partijen sanitair kunnen oogsten, keuren, reinigen, registreren, opslaan en opnieuw toepassen – én welke afspraken nodig zijn om van losse pilots naar een reguliere werkwijze te komen.

Daarbij is ook milieuwinst te behalen. Een circulaire sanitairset van een toilet en wastafel bespaart circa 51,6 kg CO₂-equivalent.

Begin klein en leer in de praktijk

De belangrijkste boodschap? Wacht niet tot de hele keten perfect is ingericht. Begin waar sanitair toch al vrijkomt, maak samen duidelijke afspraken over kwaliteit en rollen, houd logistiek en registratie eenvoudig en borg hergebruik uiteindelijk ook in contracten.

Zoals Henry Rensing van Wonion het in de bouwsteen verwoordt:

“Wij zijn meer van bottom-up: eerst maar eens doen en dan kijken waar we tegenaan lopen. Laten we laagdrempelig beginnen, dan zie je dat iedereen wat enthousiaster wordt.”

Benieuwd hoe Eigen Haard, Wonion en hun ketenpartners dit aanpakken? Lees de nieuwe bouwsteen Circulair sanitair en ontdek welke lessen je kunt toepassen binnen je eigen corporatie.

Circulair onderhoud en renovatie in beeld

Binnen het Versnellingslab Circulair Bouwen werkt een aantal corporaties samen aan de doorontwikkeling van Het Nieuwe Normaal (HNN) in de bestaande bouw zodat dit voor woningcorporaties meerwaarde heeft. 

Het HNN is een raamwerk dat de impact van materialentransitie in beeld brengt. De circulariteit van een project wordt doorgerekend op basis van indicatoren. Het gaat om de totale milieu-impact, de CO2-uitstoot en de CO2-opslag van materialen. Het materiaalgebruik wordt beoordeeld naar herkomst, het aandeel gezonde materialen en de omgang met restmaterialen tijdens de bouw. En ten slotte wordt waardebehoud in beeld gebracht, waardoor inzicht ontstaat in het adaptief vermogen, de losmaakbaarheid en de hergebruikpotentie. De duurzame context van een circulair project bekeken vanuit energie, water en stikstof wordt beoordeeld. Daarnaast worden versnellers in beeld gebracht. 

Circulair bouwen vraagt een nieuwe manier van werken met samenwerking in teams met ketenpartners en binnen de organisatie. Tijdens deze sessie delen we de ervaring van een aantal corporaties de resultaten van deze samenwerking en kijken we hoe HNN hen daarbij helpt. Ben je op zoek naar praktische handvatten voor het in beeld brengen van circulair onderhoud en renovatie? Neem deel aan deze sessie en neem je ketenpartner mee! 

  • Nina Ruig, Alba Concepts gaat in op het raamwerk HNN en de samenwerking met 5 corporaties aan de doorontwikkeling van HNN. Zij deelt de inzichten uit de berekeningen en casussen.
  • Pauline Adriaansens en Ruben Teunis, De Woonplaats gaan in op de ketensamenwerking en het in beeld brengen van Circulair onderhoud en renovatie. Wat levert HNN op aan inzichten, hoe is het proces georganiseerd en wat zijn de leerlesssen?
  • Gijs Ebbers, W/E-adviseurs gaat in op de samenwerking met De Woonplaats en deelt praktische tips.

Wil je meer inzicht in de impact van gebruikte materialen en op basis daarvan een leercurve inzetten, neem deel aan deze sessie.

Circulair glas

Circulair glas staat centraal in deze sessie. Waarom inzetten op circulair werken? Hoe werk je samen met de bouwketen? Hoe verhoudt circulair glas zich tot nieuw glas qua kosten, levensduur en wooncomfort? Wat is nodig om de cultuuromslag te maken voor de toepassing van circulair glas?

  • Jolanda Tetteroo (HvA) gaat in op de aanleiding om glas te hergebruiken en toelichting op haar onderzoek naar hergebruik van glas.
  • Eline Baert en Vincent Gruis (TU Delft) lichten het CirCol-project toe, waarin zij onder andere samenwerken met Eigen Haard en Wonion. Zij ontwikkelden een nieuwe R-ladder om het proces te ondersteunen.
  • Alexandra Rus en de Hein Knegt, Hermans Groep gaan in op het oogsten van glas en het toepassen van circulair glas bij mutatieonderhoud,
  • Groene Huisvesters delen de bouwsteen ‘Circulair glas’.

Neem jouw ketenpartners mee en leer van de praktijk!